Κύηση Υψηλού Κινδύνου – Διαταραχές Υπέρτασης και Προεκλαμψία
Κύηση Υψηλού Κινδύνου ορίζεται η εγκυμοσύνη κατά τη διάρκεια της οποίας υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισης επιπλοκών σε σχέση με τον μέσο όρο.
Οι επιπλοκές αυτές αφορούν τη μητέρα, το έμβρυο ή και τους δύο.
Παράγοντες που επηρεάζουν την εγκυμοσύνη και την χαρακτηρίζουν ως κύηση υψηλού κινδύνου:
- Παράγοντες που προϋπήρχαν της εγκυμοσύνης.
-Ηλικία μητέρας (<17 ετών ή >35 ετών).
-Υπέρβαρη ή λιποβαρής μητέρα.
-Παθήσεις της μητέρας (Σακχαρώδης διαβήτης, νοσήματα θυρεοειδούς, καρδιοπάθειες, υπέρταση, αυτοάνοσο νόσημα, ψυχικές διαταραχές, διαταραχές πηκτικότητας, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα κλπ.)
-Ανατομικές ανωμαλίες μήτρας (μονόκερως, δίκερως μήτρα) και λειομυώματα μήτρας.
- Παράγοντες που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.
-Περισσότερα από 1 έμβρυα (πολύδυμη κύηση)
-Λοιμώξεις του εμβρύου (ιογενείς, βακτηριακές, παρασιτικές).
-Αποκόλληση πλακούντα
-Σακχαρώδης διαβήτης κύησης
-IUGR (καθυστέρηση της ανάπτυξης του εμβρύου)
-Ολιγάμνιο ή υδράμνιο
-Υπέρταση – Προεκλαμψία
Οι κυήσεις υψηλού κινδύνου αποτελούν περίπου το 10% των κυήσεων, ποσοστό που μπορεί να χαρακτηριστεί αρκετά υψηλό.
Είναι επομένως κρίσιμη η έγκαιρη διάγνωση της κύησης υψηλού κινδύνου για να υπάρξει σωστή αντιμετωπισή της.
Η αντιμετώπισή της χρειάζεται στενή και εξειδικευμένη παρακολούθηση, με συχνές ιατρικές επισκέψεις, συγκεκριμένες εξετάσεις και φαρμακευτική αγωγή και όταν κριθεί απαραίτητο συνεργασία και παρακολούθηση με ιατρούς άλλων ειδικοτήτων.
Διαταραχές Αρτηριακής Πίεσης
Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ένα 10% των εγκύων θα παρουσιάσει αύξηση της αρτηριακής πίεσης.
Είτε πρόκειται για μικρή αύξηση της αρτηριακής πίεσης είτε για σοβαρή υπέρταση, είναι κρίσιμο να υπάρξει έγκαιρη διάγνωση, σωστή παρακολούθηση και αντιμετώπιση όπου και όταν κριθεί αναγκαίο.
Κατηγορίες υπέρτασης της εγκυμοσύνης
- Χρόνια υπέρταση:
Α.Π:>, 140/90mmHg που εμφανίζεται πριν την 20η εβδομάδα της κύησης ή υπήρχε πριν την εγκυμοσύνη. Συνήθως παραμένει και μετά τον τοκετό.
- Υπέρταση κύησης:
Α.Π:>, 140/90mmHg που δεν προϋπήρχε και αναπτύσσεται μετά την 20η εβδομάδα της κύησης
- Προεκλαμψία
Α.Π:>, 140/90mmHg που αναπτύσσεται μετά την 20η εβδομάδα της κύησης, σε συνδυασμό:
-απώλεια πρωτεΐνης στα ούρα
– Υπολειπόμενη ανάπτυξη του εμβρύου
- Χρόνια υπέρταση επιπλεγμένη με προεκλαμψία:
Έγκυος με χρόνια υπέρταση που εμφανίζει λεύκωμα στα ούρα μετά την 20η εβδομάδα της κύησης.
- Εκλαμψία:
Η προεκλαμψία που εμφανίζει σπασμούς η έγκυος.
- Σύνδρομο HELLP:
Επικίνδυνη παραλλαγή της προεκλαμψίας κατά την οποία η έγκυος εμφανίζει αυξημένα ηπατικά ένζυμα, χαμηλά αιμοπετάλια και αιμόλυση
Η υπέρταση κύησης και η προεκλαμψία κατά κανόνα υποχωρούν εντός 6 εβδομάδων μετά τον τοκετό.
Μεταβολή αρτηριακής πίεσης κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης.
Στο 1° και 2° τρίμηνο της εγκυμοσύνης η αρτηριακή πίεση εμφανίζει μικρή πτώση, για να αυξηθεί πάλι στο 3° τρίμηνο. Συνηθισμένες τιμές αρτηριακής πίεσης είναι 120mmHg, για τη συστολική (μεγάλη) και 80mm Hg για τη διαστολική (μικρή).
Η αρτηριακή πίεση είναι αυξημένη όταν είναι ίση ή μεγαλύτερη από 140/90mmHg
Αίτια Υπερτασικών Διαταραχών της Κύησης
Η ακριβής αιτιολογία της προεκλαμψίας είναι προς το παρόν άγνωστη. Θεωρείται νόσος του πλακούντα και οφείλεται στην αλληλεπίδραση πολλών παραγόντων.
Στην αρχή της κύησης αναπτύσσονται νέα αγγεία και ο πλακούντας διεισδύει στη μήτρα για να τροφοδοτήσει το έμβρυο. Αν προκύψουν διαταραχές στη διαμόρφωση του πλακούντα και των αγγείων θα έχει ως αποτέλεσμα την μη σωστή λειτουργία τους.
Το αποτέλεσμα είναι να μειωθεί η ποσότητα αίματος που κυκλοφορεί στα αγγεία αυτά, γεγονός που θα οδηγήσει σε ανεπαρκή τροφοδοσία θρεπτικών ουσιών και οξυγόνου προς το έμβρυο, ειδικά μετά την 20η εβδομάδα όπου επιταχύνεται η ανάπτυξή του.
Πιθανά αίτια:
-Ανεπαρκή ροή αίματος προς τη μήτρα
-Ανώμαλη εμφύτευση του πλακούντα
-Γονίδια
Βλάβη των αγγείων (ηλικία / αγγειακή νόσος).
-Ανοσολογικές παθήσεις
-Πτωχή διατροφή ή διατροφή πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά
Συμπτώματα
Οι πιο πολλές έγκυες με αυξημένη αρτηριακή πίεση δεν αισθάνονται κάποιο σύμπτωμα.
Αυτός είναι και ο λόγος που ο Γυναικολόγος μετράει σε κάθε επίσκεψη την πίεση της εγκύου.
Αρτηριακή πίεση μεγαλύτερη από 140/90mmHg σε 2 μετρήσεις (με τουλάχιστον 4 ώρες διαφορά μεταξύ τους) θεωρείται παθολογική.
Άλλα συμπτώματα:
-Πονοκέφαλοι που δεν υποχωρούν με παυσίπονα
-Διαταραχές στην όραση (θολή όραση, παροδική απώλεια όρασης, διπλωπία).
-Ναυτία και εμετοί (όταν εμφανίζονται στο 3° τρίμηνο της εγκυμοσύνης)
-Κοιλιακό άλγος στο άνω μέρος της κοιλίας ή κάτω από τα πλευρά.
-Οιδήματα στα χέρια, τα πόδια και το πρόσωπο
-Δύσπνοια
Επιπλοκές
-Για τη μητέρα: Αποκόλληση πλακούντα, αιμορραγία κολπική, εγκεφαλική αιμορραγία, σπασμοί, ρήξη ήπατος, νεφρική ανεπάρκεια, διάχυτη ενδαγγειακή πήξη, τύφλωση.
-Για το έμβρυο:
Θρομβοπενία, λευκοπενία, ενδομήτρια καθυστέρηση ανάπτυξης, χαμηλό βάρος, πρόωρο τοκετό, ενδομήτριος θάνατος.
Αντιμετώπιση
- Συνεργασία Γυναικολόγου με ιατρούς άλλων ειδικοτήτων (νεφρολόγου, παθολόγου, καρδιολόγου). Επιμελής κλινικός και εργαστηριακός έλεγχος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
- Φαρμακευτική αγωγή
-Αντιυπερτασικά φάρμακα με στόχο τη διατήρηση της πίεσης <155/105mmHg (140/85mmHg αν υπάρχουν συνοδές παθήσεις).
-Μαγνήσιο
-Ασβέστιο
-Ασπιρίνη
- Τρόπος ζωής:
-Περιορισμός αλατιού στη τροφή
-Ελεγχόμενη αύξηση του βάρους στο 2° και 3° τρίμηνο
-Άφθονα φρούτα και λαχανικά
-Αποφυγή έντονης άσκησης
Οριστική Θεραπεία της προεκλαμψίας είναι ΜΟΝΟ η αποπεράτωση του τοκετού
Πρόβλεψη προεκλαμψίας
Στο 1° τρίμηνο της εγκυμοσύνης γίνεται πληθυσμιακός έλεγχος (Screening), με τον οποίο υπολογίζεται η πιθανότητα εμφάνισης της ασθένειας.
Πρόκειται για μία ανώδυνη, μη επεμβατική εξέταση, η οποία μέσω ενός ειδικού αλγόριθμου εντοπίζει εκείνες τις έγκυες που έχουν αυξημένηο κίνδυνο ανάπτυξης προεκλαμψίας, γεγονός που μας δίνει τη δυνατότητα πιο στενής παρακολούθησης και θεραπευτικής παρέμβασης.
Σε ένα εξειδικευμένο λογισμικό εισάγουμε κάποιες παραμέτρους:
-Ιστορικό εγκύου (ατομικό και οικογενειακό)
-BMI (δείκτες μάζας σώματος)
-Μέτρηση Α.Π.
-Doppler μητριαίων αρτηριών μεταξύ 11-13+6 εβδομάδων κύησης
-Εξετάσεις αίματος (PAPP-A,PLGF).
Το λογισμικό συνδυάζοντας τις παραπάνω παραμέτρους υπολογίζει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Με τον τρόπο αυτό ανιχνεύεται μέχρι το 90% των περιπτώσεων της προεκλαμψίας που πρόκειται να εμφανιστούν πριν τις 34 εβδομάδες κύησης.
Πρόληψη προεκλαμψίας
Στις έγκυες υψηλού κινδύνου ανάπτυξης προεκλαμψίας χορηγούμε καθημερινά ΑΣΠΙΡΙΝΗ (160mg) μέχρι και την 36η εβδομάδα κύησης. Με τον τρόπο αυτό ελαττώνεται ο κίνδυνος εμφάνισης προεκλαμψίας κατά 82% πριν την 34η εβδομάδα της κύησης και κατά 62% πριν την 37η.
